Historia szkolnictwa w Racławicach Śląskich

Autor tekstu: Stanisław Stadnicki. Kontakt: .

Jedno z najstarszych zachowanych zdjęć przedstawiających uczniów w raz z nauczycielem. Zdjęcie wykonane z placu kościelnego, w tle widoczna szkoła.

W historii szkolnictwa w Racławicach jako najstarszy uważa się zapisek z 1700 roku. Zaświadcza on, że w miejscowości urzęduje nauczyciel Ignatz Kutny. Później nauczycielami byli: Johan Georg Aulich (uczył 26 lat) Johann Georg Wolinger, Franz Schmitt (żył tylko 39 lat), Franz Hoffmann oraz jego syn Maksymilian Hoffmann, który nauczycielem był aż 57 lat. Następcą Maksymiliana był jego zięć Eduard Reiss. Kierował on szkołą oraz racławickim chórem.

Pierwszy budynek szkoły już nie istnieje i znajdował się prawdopodobnie na terenie obecnego cmentarza lub w jego pobliżu. Do szkoły należał mały ogród. Ową starą szkołę zburzono w 1805 roku, ponieważ okazała się za mała.

Budynek nowej szkoły postawiono w pobliżu starej szkoły. Znajdował się on przypuszczalnie między kościołem, a cmentarzem. Na parterze budynku znajdowały się dwie sale lekcyjne, na piętrze mieszkanie dla nauczyciela (z kuchnią i łazienką) oraz pomieszczenia dla pomocnika nauczyciela.

Drugi budynek szkolny wybudowano w 1845 roku (stał on do lat 80-tych ubiegłego wieku obok kościoła. Po wojnie odbywały się tam zabawy i przyjęcia). W pobliżu, w 1887 roku wybudowano tak zwaną Nową Szkołę Katolicką. Budynek ten stoi do dziś w pobliżu kościoła i ośrodka zdrowia. Budynek zawierał 4 klasy oraz dwa mieszkania i był to największy szkolny budynek w miejscowości.

W 1887 roku zwiększyła się liczba nauczycieli w racławickiej szkole do 7.

W 1891 roku powstała w Racławicach także szkoła ewangelicka - znajdowała się na obecnej ulicy Prudnickiej w jednym z tak zwanych "kolejowych domów".

Kiedy ukończono budowę kolei w Racławicach (po roku 1876) lokalne szkoły zasiliło wiele dzieci kolejowych urzędników. Budynki szkolne utrzymywane były przez Zarząd Gminy Racławice.

Wybudowany w 1887 roku budynek szkoły istnieje do dziś, a znajduje się przy kościele parafialnym

Od roku 1887 nauczał w Racławicach Karl Wilhelm Michler - znany śląski poeta.

Po wojnie szkoła działała w tym samym miejscu. W dwóch budynkach prowadzone były zajęcia dla lokalnej młodzieży. Tej nie było dużo, jednak z czasem ilość uczniów w Racławickiej szkole szybko zwiększała się. Boisko szkolne mieściło się za obecnym cmentarzem. Na terenach, o które dziś stara się parafia, by tam poszerzyć cmentarz. W zimie, w ramach zajęć fizycznych młodzież często ćwiczyła przed budynkiem szkoły. Z czasem oczywista stała się konieczność budowy nowego gmachu.

Obecny budynek szkoły został zbudowany w latach 1959-1961. Kamień węgielny wmurowano w 1959 roku. Zakopany jest on pod trawnikiem w centrum dawnego placu budowy. Duży kamień znajdujący się pod tarasem został przeniesiony z starej szkoły jako pamiątka. Budowa trwała dwa lata. Wielkie ciężarówki i spychacze przez cały czas przewoziły towar do budowy, jak i porządkowały plac. Szkoła nazywała się popularnie "tysiąclatką", ponieważ została wybudowana w ramach programu budowy: "Tysiąc szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego".

Hasło budowy 1000 szkół w 1958 roku po raz pierwszy wypowiedział Władysław Gomułka. Racławicka szkoła była jedną z pierwszych jakie wybudowano. 1000 szkołę oddano do użytku w 1965 roku, a wszystkich szkół w ramach programu wybudowano ponad 1400.

"Większość szkół zbudowanych w ramach tej akcji była zrealizowana według jednego z kilku standardowych projektów, na ogół jako dwu- lub trzykondygnacyjne pawilony, budowane systemem wielkopłytowym. W związku z zimną wojną, trwającą wówczas pomiędzy państwami bloku wschodniego, a państwami zachodnimi, liczne "tysiąclatki" posiadały schrony przeciwlotnicze. Przeznaczeniem tych budynków, uwzględnianym podczas projektowania, było również użycie ich w razie wojny w charakterze szpitali polowych." (źródło Wikipedia)

Uroczysta inauguracja pierwszego roku szkolnego w nowym budynku racławickiej szkoły odbyła się 1 września 1961 roku. Zorganizowano ją na tarasie. Na uroczystości obecne były najważniejsze władze wojewódzkie oraz powiatowe. Występowały zespoły folklorystyczne. Szkoła zyskała imię "Powstańców Śląskich".

Ukończony budynek nowej szkoły. Zdjęcie z prywatnych zbiorów autora

Nowa szkoła miała nowe wyposażenie. Wtedy uczęszczano jeszcze tylko do 7 klas (7 lat nauki). Pierwszym dyrektorem nowej szkoły został Jan Hanslik. Od początku w szkole uczyli między innymi: W i B Kielańscy, F. Piasecka, S. Paulina, Pani Biegańska, Pani Borek, Pani Gajdemska.

W tym czasie do Racławickiej szkoły nie dojeżdżały jeszcze dzieci z okolicznych miejscowości. Budynek z trudem mieścił osoby pochodzące tylko z Racławic (tak dużo było uczniów). Zmieniło się to dopiero pod koniec lat 70-tych. Począwszy od 4 klasy do uczniów z Racławic dołączali uczniowie min. z Klisina, Pomorzowic, Pomorzowiczek. W roku szkolnym 1991/92 po raz ostatni do 4 kasy w Racławicach chodziły dzieci z okolicznych miejscowości. Od następnego roku uczniów z tych miejscowości, którzy byli w klasie 5 skierowano do własnych miejscowości, a starsi dowożeni byli do Racławic do momentu ukończenia szkoły.

Pierwszą klasą, która nie miała możliwości uczenia się z kolegami i koleżankami dojeżdżającymi z "sąsiedztwa" był rocznik 1982 (rocznik autora tego artykułu). Klasa ta była prawdopodobnie najmniej liczną klasą w historii szkoły w Racławicach (w czasach, gdy nie było jeszcze Zespołu Szkól). Liczyła tylko 16 osób. Ówczesnym dyrektorem placówki był Pan Marian Jonak.

Od 1999 roku w Racławicach działa Zespół Szkół: Gimnazjum plus Szkoła Podstawowa. Pierwszym dyrektorem Zespołu Szkół został Marian Jonak. Obecnie stanowisko to zajmuje Krystyna Ruzik.