Herb i pieczęć Racławic Śląskich

Jak odnaleziono i wprowadzono herb Racławic Śląskich.

Około półtora roku temu w portalu Raclawice.Net głównie za sprawą Pana Andrzeja Derenia z Prudnika pojawił się wizerunek starej pieczęci gminy Racławic Śląskich (dawniej Deutsch Rasselwitz). Odcisk nie był czytelny. Wiadome było, że u góry znajdował się nóż od kosy, ale element dolny pozostawał przez dłuższy czas zagadką.

Rozpoczęto poszukiwania lepszego odcisku. Nic nie dało przeszukanie archiwów kościelnych, pomoc byłych niemieckich mieszkańców, listy wysłane do heraldyków. Znane były wzory kilkudziesięciu pieczęci miejscowości naszego powiatu, ale pieczęci Racławic nikt nie posiadał. Wiele osób straciło już nadzieję, iż kiedykolwiek uda się ją znaleźć.

W sierpniu ponownie nieoceniony okazał się Pan Dereń. Z pomocą Pani Aleksandry Wojnar-Starczewskiej (Archiwum Państwowe w Opolu) dotarł do dobrze zachowanych wzorów pieczęci gminy racławickiej. Najstarszy z odcisków pochodził z 1723 roku i był zaskoczeniem dla wszystkich znawców historii jak i miłośników heraldyki. Większość miejscowości otrzymywała pieczęcie w XIX wieku, a tutaj udało się znaleźć odcisk racławicki mający prawie 300 lat. Pozostałe odnalezione odciski pochodziły odpowiednio z lat: 1832, 1868, 1869.

Pieczęć pochodząca z XVIII wieku, której elementem był tylko lemiesz pługa

Tajemniczy element

Zanim odnaleziono poprawne odciski pieczęci Racławic wiele osób zastanawiało się nad tym, co kryje dolna część znaku wyróżniającego naszą wieś. Zasugerowano, że może to być but, pies, winogron, rolnik z pługiem.

Okazało się, iż w dole pieczęci znajduje się lemiesz pługa. Co ciekawe w pieczęci pochodzącej z XVIII wieku znajduje się tylko lemiesz. Nóż kosy został dodany później. Elementy pieczęci nawiązują do znaczenia rolnictwa w historii Racławic.

Ostatecznie wzór pieczęci miejscowości ukształtował się na początku XIX wieku. U góry znajdował się nóż kosy bez kosiska, a na dole lemiesz pługa.

Ostateczny wzór pieczęci gminy Racławice Śląskie pochodzący z XIX wieku

Herb Racławic

Dawniej nie można było mówić o herbie miejscowości, a jedynie o jej pieczęci. Trudno dziś dowiedzieć się kto ustalił znak wyróżniający naszą miejscowość, ale raczej wątpliwe, że byli to sami mieszkańcy. Być może jakaś rada, sąd, zwierzchnik, sędzia itp.? Elementy rolnicze pewnie nawiązywały do tego, iż mieszkańcy utrzymują się z rolnictwa.

Po 1945 roku pieczęć gminy Deutsch Rasselwitz stała się automatycznie nieważna. Wprawdzie przez jakiś czas Racławice były gminą jednakże pieczątka gminna zawierała jedynie słowną informację o samorządzie bez jakiegokolwiek znaku.

Po tym jak odnalazł się wzór pieczęci mieszkańcy z radością przyjęli informacje, iż prawo dopuszcza, by wieś (sołectwo) posługiwało się herbem. W przypadku województw, miast i gmin wzór herbu musi zyskać pozytywną opinię komisji heraldycznej. W przypadku sołectwa szczęśliwie nie ma takiego obowiązku, ale opracowując herb powinno się przestrzegać podstawowych zasad.

Trzeba wiedzieć, iż opracowanie wzoru zgodnego z zasadami heraldyki jest bardzo trudne. Miasto za taką usługę płaci kilka, a nawet kilkanaście tysięcy złotych przy czym nie ma żadnej gwarancji na to, że herb zostanie zaakceptowany przez komisję.

Herb powinien być zgodny z zasadami heraldyki, nawiązywać do historii i tradycji. Nie mogą być w nim elementy, których w żaden sposób nie da się powiązać z daną jednostką terytorialną.

Herb Racławic Śląskich opracowano według historycznego wzoru pieczęci co wyraża w pewien sposób uznanie dla czasów przeszłych. Wygląd elementów nie mógł być przypadkowy i był konsultowany z mieszkańcami oraz osobami, które z zamiłowania zajmują się heraldyką. Również po 1945 roku głównym źródłem utrzymania mieszkańców było rolnictwo co jeszcze bardziej przemawiało za zachowaniem noża kosy i lemiesza.

W dawnych czasach nie istniało pojęcie barwy herbu. Obecni mieszkańcy Racławic stanęli przed trudnym wyzwaniem ustalenia kolorystyki. Przyjęto, że tarcza będzie miała barwę czerwoną, a elementy srebrną (w heraldyce traktowaną jako biel). Kolory nawiązują do herbu rodziny Oppersdorffów, która dawniej władała Racławicami. Barwa co ciekawe nawiązuje dodatkowo do barw herbu Rzeczypospolitej Polskiej co uznano jako podkreślenie obecnej przynależności terytorialnej Racławic do Polski. W ten sposób herb jest ukłonem do całej 700-letniej historii Racławic jak i nawiązuje do obecnych, polskich czasów.

Ostatecznie na początku września tego roku udało się opracować ostateczny wzór graficzny herbu, a na jego podstawie wzór pieczęci.

Opis herbu Racławic (Blazonowanie)

Herb Racławic Śląskich opracowany na podstawie wzoru starej pieczęci

W opisie herbu stosuje się tak zwaną zasadę odwróconej tarczy, czyli herb opisuje się od strony rycerza trzymającego tarczę. Lewa strona w rzeczywistości jest prawą.

Herb Racławic Śląskich przedstawia srebrny nóż kosy umieszczony w górnej części pola tarczy oraz srebrny lemiesz pługa umieszczony w dolnej części pola tarczy. Tarcza barwy czerwonej.

Nóż (ostrze kosy) skierowany jest w lewą stronę tarczy, z prawej znajduje się uchwyt do mocowania noża do kosiska. Lemiesz skierowany jest w prawą stronę.

Barwa herbu (tarcza kolor czerwony, lemiesz oraz nóż kosy koloru srebrnego) nawiązuje do historycznej barwy herbu rodziny Oppersdorffów, której dobrem były dawniej Racławice Śląskie.

Tarcza o formie tarczy późnogotyckiej, bez tak zwanego "języczka", o prostych pobocznicach i zaokrąglonej podstawie.

Pieczęć Racławic Śląskich

Na podstawie herbu opracowany został wzór pieczęci Racławic Śląskich. Pieczęć Sołectwo Racławice Śląskie wewnątrz otoku zawiera godło miejscowości (nóż kosy oraz lemiesz). Legenda w otoku pieczęci brzmi: "Racławice Śląskie sołectwo".

Nowa pieczęć Racławic Śląskich

Uchwalenie herbu i pieczęci

Zebranie Wiejskie jest organem mogącym podejmować uchwały związane z miejscowością. Uchwała jest ważna wtedy, gdy za jej wprowadzeniem opowie się zwykła większość osób obecnych na zebraniu wiejskim.

W dniu 16 września 2009 roku w czasie Zebrania Wiejskiego została omówiona sprawa herbu. Zaprezentowano wzór herbu oraz wzór pieczęci. Mieszkańcy poprzez głosowanie zaakceptowali wzór herbu (elementy: nóż kosy, lemiesz pługa) oraz jego barwę, a także wzór pieczęci. Od tej chwili miejscowość Racławice Śląskie posiada oficjalny herb.

Jeden z mieszkańców zasugerował, by nieco poprawić prezentację lemiesza. Na zaprezentowanym w czasie zebranie wzorze przez kilka osób był on źle kojarzony i mylony z nożem, ostrzem itp. Uznano w związku z tym, że jako wzór lemiesza zastosuje się dokładnie taką samą prezentację tego elementu jak na starej pieczęci rezygnując z wersji mniejszej i zaokrąglonej.

Tym samym nasza miejscowość jest prawdopodobnie pierwszą miejscowością (wsią) w Gminie Głogówek, która ma swój herb, a jedną z pierwszych w Powiecie Prudnickim.

Podsumowując. Herb Racławic Śląskich ma barwę czerwoną z elementami w barwie srebrnej. Elementami herbu są nóż kosy oraz lemiesz pługa.

Wykorzystanie i zalety

Nie sposób określić wszystkich zalet jakie niesie ze sobą wprowadzenie herbu. Przede wszystkim jest to nasz znak promocyjny. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem zostanie zorganizowana impreza z okazji odsłonięcia/wprowadzenia herbu.

Mieszkańcy zasugerowali, by przy nazwach miejscowości pojawiła się tarcza z racławickim herbem. Uznano, że skoro gminę Głogówek stać na montaż dwujęzycznych tablic z nazwami miejscowości to dobrze by było, gdyby w Racławicach (gdzie kategorycznie ludność sprzeciwia się podwójnej nazwie) zamiast drugiej tablicy urząd ufundował tarcze herbowe.

Dzień 16 września 2009 zapisze się na zawsze w historii Racławic. Tego dnia mieszkańcy zdecydowali się na uchwalenie herbu miejscowości. To jedno z najważniejszych wydarzeń w polskich czasach Racławic Śląskich.